Yuqumli kasalliklar: bemorlar uchun qo‘llanma
Virusli gastroenterit («oshqozon grippi»)
Muallif: National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK)
Shifokorlar bahosi: Shifokorlar hali baho bermagan
Tarjima. Ingliz tilidan tarjima (mashina tarjimasi, shifokor tekshiruvini talab qiladi). AIVITA izohlari kursivda. Tarjimon: AIVITA.
103Shoshilinch holat
Ko‘krakda kuchli og‘riq, nafas qisishi, hushdan ketish, nutq yoki harakat buzilishi kabi xavfli belgilar bo‘lsa — darhol 103 ga qo‘ng‘iroq qiling.
ⓘ Ma’lumot shifokor maslahatini almashtirmaydi. Tashxis va davolashni faqat shifokor belgilaydi.

Virusli gastroenterit nima
Virusli gastroenterit — ichaklarning infeksiyasi bo‘lib, odatda suvsimon ich ketishi (diareya), qorinda og‘riq yoki sanchiq, ko‘ngil aynishi yoki qusish, ba’zan esa isitma bilan kechadi.
Virusli gastroenteritni viruslar keltirib chiqaradi. Viruslar organizmning normal hujayralariga kirib oladi. Ko‘plab viruslar odamdan odamga yuqishi mumkin bo‘lgan infeksiyalarni keltirib chiqaradi.
Odamlar virusli gastroenteritni ko‘pincha «oshqozon grippi» deb atashadi, lekin tibbiy jihatdan bu atama noto‘g‘ri. Virusli gastroenterit oshqozonning emas, balki ichaklarning infeksiyasidir va uni gripp viruslari keltirib chiqarmaydi. Grippga qarshi emlash virusli gastroenteritdan himoya qilmaydi.
Virusli gastroenterit o‘tkir kasallik, ya’ni to‘satdan boshlanadi va qisqa muddat davom etadi. Virusli gastroenteritning ko‘pchilik holatlari bir haftadan kam davom etadi va aksariyat odamlar tibbiy davolashsiz o‘z-o‘zidan sog‘ayib ketadi. Ba’zi hollarda virusli gastroenterit og‘ir belgilar bilan kechishi yoki suvsizlanishga (degidratatsiyaga) olib kelishi mumkin.
Virusli gastroenterit qanchalik keng tarqalgan
Virusli gastroenterit juda keng tarqalgan. Virusli gastroenteritning eng ko‘p uchraydigan sababi — norovirus. AQShda norovirus har yili virusli gastroenteritning 19–21 million holatini keltirib chiqaradi. Gastroenteritni keltirib chiqaradigan boshqa viruslar kamroq uchraydi.
Virusli gastroenterit kimlarda og‘irroq kechadi
Virusli gastroenterit har qanday odamda bo‘lishi mumkin. Ba’zi odamlarda og‘ir belgilar paydo bo‘lish ehtimoli yuqoriroq, jumladan:
- chaqaloqlar va yosh bolalarda;
- keksa yoshdagi odamlarda;
- immuniteti zaiflashgan odamlarda.
Virusli gastroenterit asoratlari
Suvsizlanish — virusli gastroenteritning eng ko‘p uchraydigan asorati. Virusli gastroenterit tufayli qusganingizda yoki ichingiz ketganda organizmingiz suyuqlik va elektrolitlarni yo‘qotadi. Agar bu suyuqlik va elektrolitlar o‘rnini to‘ldirmasangiz, suvsizlanish yuz berishi mumkin. Suvsizlanganda organizmingizda to‘g‘ri ishlash uchun yetarli suyuqlik va elektrolitlar bo‘lmaydi.
Suvsizlanish ayniqsa bolalar, keksalar va immuniteti zaiflashgan odamlar uchun xavfli. Davolanmasa, suvsizlanish a’zolarning shikastlanishi, shok, koma va hatto o‘lim kabi jiddiy oqibatlarga olib kelishi mumkin.
Virusli gastroenterit belgilari
Virusli gastroenterit belgilariga quyidagilar kiradi:
- suvsimon ich ketishi;
- qorinda og‘riq yoki sanchiq;
- ko‘ngil aynishi yoki qusish;
- ba’zan isitma.
Suvsizlanish belgilari
Kattalarda suvsizlanish — virusli gastroenteritning eng ko‘p uchraydigan asorati — belgilariga quyidagilar kirishi mumkin:
- kuchli chanqoq va og‘iz qurishi;
- odatdagidan kamroq siyish;
- charchoq hissi;
- siydikning to‘q rangda bo‘lishi;
- teri turgorining (elastikligining) pasayishi: terini chimdib qo‘yib yuborilganda u darhol avvalgi holatiga qaytmaydi;
- ko‘zlar yoki yonoqlarning ichiga botishi;
- bosh aylanishi yoki hushdan ketish.
Agar siz virusli gastroenteritga chalingan chaqaloq yoki yosh bolaning ota-onasi yoki unga qarovchi shaxs bo‘lsangiz, quyidagi suvsizlanish belgilarini kuzatib boring:
- chanqoq;
- odatdagidan kamroq siyish yoki 3 soat va undan ortiq vaqt davomida tagliklarning quruq bo‘lishi;
- holsizlik, kuchsizlik;
- og‘iz qurishi;
- yig‘laganda ko‘z yoshi chiqmasligi;
- teri turgorining pasayishi;
- ko‘zlar yoki yonoqlarning ichiga botishi.
Qachon zudlik bilan shifokorga murojaat qilish kerak
Ko‘p hollarda virusli gastroenterit zararli emas. Biroq suvsizlanishga olib kelsa, u xavfli bo‘lib qolishi mumkin. Suvsizlanish alomatlari yoki belgilari bor har qanday odam darhol shifokorga murojaat qilishi kerak. Og‘ir suvsizlanishi bor odamni shifoxonada davolash kerak bo‘lishi mumkin.
Virusli gastroenterit belgilari boshqa kasalliklarning belgilariga o‘xshash bo‘lishi mumkin. Ba’zi belgilar odamda boshqa sog‘liq muammosi borligidan dalolat berishi mumkin.
Quyida keltirilgan belgilar katta yoshli odam yoki bolada virusli gastroenterit og‘ir kechayotgani, suvsizlanish yoki virusli gastroenterit o‘rniga jiddiyroq kasallik borligini ko‘rsatishi mumkin.
Kattalar
Quyidagi belgilardan birortasi bo‘lgan kattalar darhol shifokorga murojaat qilishi kerak:
- ruhiy holatning o‘zgarishi, masalan, asabiylik yoki holsizlik;
- 2 kundan ortiq davom etadigan ich ketishi;
- yuqori isitma;
- tez-tez qusish;
- kuniga olti va undan ortiq marta suyuq najas;
- qorinda yoki to‘g‘ri ichakda kuchli og‘riq;
- qora, smolasimon yoki tarkibida qon yoki yiring bo‘lgan najas;
- suvsizlanish belgilari.
Agar kattalar suvsizlanishning oldini olish uchun yetarli miqdorda suyuqlik yoki og‘iz orqali qabul qilinadigan regidratatsiya eritmalarini (masalan, Pedialyte, Naturalyte, Infalyte va CeraLyte) icha olmasa yoki bu eritmalarni ichgandan keyin ahvoli yaxshilanmasa, ular ham shifokorga murojaat qilishi kerak.
Keksalar, homilador ayollar va immuniteti zaiflashgan yoki boshqa kasalligi bor kattalar ham virusli gastroenteritning har qanday belgisi paydo bo‘lsa, darhol shifokorga murojaat qilishi kerak.
Chaqaloqlar va bolalar
Agar chaqaloq yoki bolada virusli gastroenterit alomatlari yoki belgilari bo‘lsa, maslahat olish uchun shifokorga qo‘ng‘iroq qilishdan tortinmang. Ich ketishi yangi tug‘ilgan chaqaloqlar va go‘daklar uchun ayniqsa xavfli: atigi bir-ikki kun ichida og‘ir suvsizlanishga olib kelishi mumkin. Suvsizlanish belgilari bor bola davolanmasa, bir kun ichida nobud bo‘lishi mumkin.
Agar siz quyidagi alomat yoki belgilardan birortasi bo‘lgan chaqaloq yoki bolaning ota-onasi yoki unga qarovchi shaxs bo‘lsangiz, darhol shifokor yordamiga murojaat qiling:
- bola ruhiy holatining o‘zgarishi, masalan, asabiylik yoki holsizlik;
- bir kundan ortiq davom etadigan ich ketishi;
- chaqaloqlarda har qanday isitma;
- kattaroq bolalarda yuqori isitma;
- tez-tez suyuq najas;
- tez-tez qusish;
- qorinda yoki to‘g‘ri ichakda kuchli og‘riq;
- suvsizlanish alomatlari yoki belgilari;
- qora, smolasimon yoki tarkibida qon yoki yiring bo‘lgan najas.
Agar bolada virusli gastroenterit alomatlari yoki belgilari bo‘lsa va u go‘dak bo‘lsa, chala tug‘ilgan bo‘lsa yoki boshqa kasalliklari bo‘lsa, ham darhol shifokor yordamiga murojaat qiling. Shuningdek, bola suvsizlanishning oldini olish uchun yetarli miqdorda suyuqlik yoki og‘iz orqali qabul qilinadigan regidratatsiya eritmalarini icha olmasa yoki bu eritmalarni ichgandan keyin ahvoli yaxshilanmasa, darhol shifokor yordamiga murojaat qiling.
Virusli gastroenteritni qanday viruslar keltirib chiqaradi

1-rasm. Virusli gastroenteritning asosiy qo'zg'atuvchilari: inkubatsion davr, kasallik davomi va xavf guruhlari AIVITA sxemasi.
Virusli gastroenteritni ko‘plab turli viruslar keltirib chiqarishi mumkin. Eng ko‘p uchraydigan sabablari:
- norovirus. Norovirus — virusli gastroenteritning eng ko‘p uchraydigan sababi. Belgilar odatda virus bilan aloqadan 12–48 soat o‘tib boshlanadi va 1–3 kun davom etadi;
- rotavirus. Belgilar odatda virus bilan aloqadan taxminan 2 kun o‘tib boshlanadi va 3–8 kun davom etadi. Vaksinalar rotavirus infeksiyasining oldini olishi mumkin;
- adenovirus. Belgilar odatda virus bilan aloqadan 3–10 kun o‘tib boshlanadi va 1–2 hafta davom etadi;
- astrovirus. Belgilar odatda virus bilan aloqadan 4–5 kun o‘tib boshlanadi va 1–4 kun davom etadi.
Norovirus har qanday yoshdagi odamlarda infeksiya keltirib chiqaradi. Rotavirus, adenovirus va astrovirus ko‘pincha chaqaloqlar va yosh bolalarga yuqadi, lekin kattalarga ham yuqishi mumkin.
Viruslar yilning istalgan faslida virusli gastroenterit keltirib chiqarishi mumkin. AQShda norovirus, rotavirus va astrovirus qishda ko‘proq infeksiya keltirib chiqaradi.
Gripp viruslari «oshqozon grippi»ni keltirib chiqaradimi
Ba’zi odamlar virusli gastroenteritni «oshqozon grippi» deb atasa-da, gripp viruslari virusli gastroenteritni keltirib chiqarmaydi. Gripp viruslari nafas yo‘llari infeksiyalarini keltirib chiqaradi, virusli gastroenterit esa ichaklarning infeksiyasidir.
Gastroenteritni faqat viruslar keltirib chiqaradimi
Yo‘q. Virusli gastroenteritni viruslar keltirib chiqaradi, gastroenteritning boshqa turlarini esa bakteriyalar, parazitlar va kimyoviy moddalar keltirib chiqarishi mumkin.
Agar gastroenterit viruslar, bakteriyalar, parazitlar yoki kimyoviy moddalar bilan ifloslangan ovqat yoki ichimliklarni iste’mol qilish natijasida yuzaga kelsa, bu ovqatdan zaharlanish deb ataladi.
Virusli gastroenterit qanday tarqaladi
Virusli gastroenterit infeksiya yuqqan odamning najasi yoki qusuq massalari bilan aloqa orqali odamdan odamga yuqadi.
Agar sizda virusli gastroenterit bo‘lsa, najasingiz va qusuq massalaringizda viruslar bo‘ladi. Siz virusni najas yoki qusuqning juda kichik zarralari orqali tarqatishingiz mumkin, ayniqsa hojatxonadan keyin qo‘lingizni yaxshilab yuvmasangiz va:
- boshqa odamlar foydalanadigan sirtlar yoki buyumlarga tegsangiz;
- boshqalar uchun ovqat va ichimlik tayyorlasangiz yoki tortsangiz;
- boshqa odam bilan qo‘l berib ko‘rishsangiz yoki unga tegsangiz.
Belgilari bo‘lmagan, lekin infeksiya yuqqan odamlar ham viruslarni tarqatishi mumkin. Masalan, norovirus najasda belgilar paydo bo‘lishidan oldin va sog‘ayganingizdan keyin 2 haftagacha aniqlanishi mumkin.
Norovirus ayniqsa yuqumli, ya’ni odamdan odamga oson yuqadi. Norovirus oshxona stoli usti va yo‘rgaklash stollari kabi sirtlarda oylab saqlanib qolishi mumkin. Infeksiya yuqqan odam qusganda virus havoga ko‘tarilib, sirtlarga yoki boshqa odamga tushishi mumkin.
Virusli gastroenterit uy xo‘jaliklarida, bolalar bog‘chalari va maktablarda, qariyalar uylarida, kruiz kemalarida, restoranlarda va odamlar guruh bo‘lib to‘planadigan boshqa joylarda tarqalishi mumkin.
Agar suv infeksiya yuqqan odamlarning najasi bilan aloqaga kirsa, suv virus bilan ifloslanishi mumkin. Ifloslangan suv virusni ovqat yoki ichimliklarga o‘tkazishi mumkin va bu ovqat yoki ichimliklarni iste’mol qilgan odamlarga infeksiya yuqishi mumkin. Ifloslangan suvda cho‘milgan odamlarga ham infeksiya yuqishi mumkin.
Virusli gastroenterit tashxisi
Shifokorlar ko‘pincha virusli gastroenterit tashxisini belgilarga qarab qo‘yadi. Agar belgilaringiz yengil bo‘lsa va qisqa muddat davom etsa, odatda tekshiruvlar kerak bo‘lmaydi.
Ba’zi hollarda kasallik tarixi (anamnez), fizikal ko‘rik va najas tahlillari virusli gastroenterit tashxisini qo‘yishga yordam beradi. Shifokoringiz boshqa sog‘liq muammolarini tekshirish uchun qo‘shimcha tekshiruvlar o‘tkazishi mumkin.
Kasallik tarixi
Shifokoringiz belgilaringiz haqida so‘raydi, masalan:
- qanday belgilaringiz bor;
- belgilar qancha vaqtdan beri davom etmoqda;
- belgilar qanchalik tez-tez paydo bo‘ladi.
Shifokoringiz quyidagilar haqida ham so‘rashi mumkin:
- yaqinda boshqa kasal odamlar bilan aloqada bo‘lganmisiz;
- yaqinda safarga borganmisiz;
- hozirgi va ilgari o‘tkazgan kasalliklaringiz;
- qabul qilayotgan retseptli va retseptsiz dorilaringiz.
Fizikal ko‘rik
Fizikal ko‘rik paytida shifokoringiz:
- suvsizlanish belgilarini aniqlash uchun qon bosimi va pulsingizni tekshirishi;
- isitma yoki suvsizlanish belgilarini aniqlash uchun sizni ko‘zdan kechirishi;
- stetoskop yordamida qorningizdagi tovushlarni eshitishi;
- og‘riq yoki og‘riq sezuvchanlikni tekshirish uchun qorningizga sekin urib ko‘rishi mumkin.
Ba’zan shifokorlar to‘g‘ri ichakni barmoq bilan tekshiradi. Shifokor sizdan stolga engashishni yoki tizzalaringizni ko‘kragingizga yaqin tutgan holda yonboshlab yotishni so‘raydi. Qo‘lqop kiygach, shifokor najasda qon bor-yo‘qligini tekshirish uchun moylangan barmog‘ini orqa chiqaruv teshigiga kiritadi. Najasdagi qon virusli gastroenterit emas, balki belgilaringizga sabab bo‘layotgan boshqa kasalliklar belgisi bo‘lishi mumkin.
Najas tahlillari
Tibbiyot xodimi sizga najasni yig‘ish va saqlash uchun idish beradi. Idishni tahlil uchun qayerga yuborish yoki olib borish haqida ko‘rsatma olasiz. Najas tahlillari infeksiya, yallig‘lanish hamda hazm qilish tizimi kasalliklari va buzilishlari belgilarini ko‘rsatishi mumkin.
Virusli gastroenteritni davolash
Ko‘p hollarda virusli gastroenterit bilan og‘rigan odamlar tibbiy davolashsiz o‘z-o‘zidan sog‘ayib ketadi. Virusli gastroenteritni suvsizlanishning oldini olish uchun yo‘qotilgan suyuqlik va elektrolitlar o‘rnini to‘ldirish orqali davolash mumkin. Ba’zi hollarda retseptsiz beriladigan dorilar belgilarni yengillashtirishga yordam berishi mumkin.
Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, cheklovchi parhezga rioya qilish virusli gastroenteritni davolashga yordam bermaydi. Virusli gastroenterit bo‘lganda ovqatdan keyin qusishingiz yoki qisqa vaqtga ishtahangiz yo‘qolishi mumkin. Ishtahangiz qaytgach, ich ketishi davom etayotgan bo‘lsa ham, ko‘pincha odatdagi ovqatlanishingizga qaytishingiz mumkin.
Agar farzandingizda qusish yoki ich ketishi kabi virusli gastroenterit belgilari bo‘lsa, maslahat olish uchun shifokorga qo‘ng‘iroq qilishdan tortinmang.
Yo‘qotilgan suyuqlik va elektrolitlar o‘rnini to‘ldirish
Virusli gastroenterit bo‘lganda suvsizlanishning oldini olish yoki yengil suvsizlanishni davolash uchun yo‘qotilgan suyuqlik va elektrolitlar o‘rnini to‘ldirishingiz kerak. Ko‘p suyuqlik iching. Agar qusish xalaqit bersa, tiniq suyuqliklarni oz-ozdan, ho‘plab ichib ko‘ring.
Virusli gastroenterit bilan og‘rigan ko‘pchilik kattalar suyuqlik va elektrolitlar o‘rnini quyidagi ichimliklar bilan to‘ldirishi mumkin:
- suv;
- meva sharbatlari;
- sport ichimliklari;
- sho‘rvalar (bulyonlar).
Sho‘r krekerlar yeyish ham elektrolitlar o‘rnini to‘ldirishga yordam beradi.
Agar farzandingizda virusli gastroenterit bo‘lsa, yo‘qotilgan suyuqlik va elektrolitlar o‘rnini to‘ldirish uchun unga og‘iz orqali qabul qilinadigan regidratatsiya eritmasini (masalan, Pedialyte, Naturalyte, Infalyte va CeraLyte) yo‘riqnomaga muvofiq bering. Og‘iz orqali qabul qilinadigan regidratatsiya eritmalari — tarkibida glyukoza va elektrolitlar bo‘lgan suyuqliklar. Bu eritmalarni chaqalog‘ingizga berish haqida shifokor bilan gaplashing. Chaqaloqlar odatdagidek ona suti yoki sut aralashmasini ichishi kerak.
Keksalar, immuniteti zaiflashgan kattalar hamda kuchli ich ketishi yoki suvsizlanish belgilari bor kattalar ham og‘iz orqali qabul qilinadigan regidratatsiya eritmalarini ichishi kerak.
Retseptsiz beriladigan dorilar
Ba’zi hollarda kattalar virusli gastroenterit sababli yuzaga kelgan ich ketishini davolash uchun loperamid (Imodium) va vismut subsalitsilat (Pepto-Bismol, Kaopectate) kabi retseptsiz beriladigan dorilarni qabul qilishi mumkin.
Bu dorilar chaqaloqlar va bolalar uchun xavfli bo‘lishi mumkin. Farzandingizga retseptsiz beriladigan dori berishdan oldin shifokor bilan maslahatlashing.
Agar sizda qonli ich ketishi yoki isitma — bakteriya yoki parazit infeksiyasi belgilari — bo‘lsa, ich ketishini davolash uchun retseptsiz beriladigan dorilarni qabul qilmang. Davolanish uchun shifokorga murojaat qiling.
Shifokorlar virusli gastroenteritni qanday davolaydi
Shifokoringiz kuchli qusishni to‘xtatish uchun dori buyurishi mumkin. Shifokorlar virusli gastroenteritni davolash uchun antibiotiklar buyurmaydi. Antibiotiklar virusli infeksiyalarga ta’sir qilmaydi.
Ba’zi hollarda shifokoringiz probiotiklarni tavsiya qilishi mumkin. Probiotiklar — tirik mikroblar, ko‘pincha bakteriyalar bo‘lib, odatda hazm qilish yo‘lingizda bo‘ladigan mikroblarga o‘xshaydi. Tadqiqotlar ba’zi probiotiklar ich ketishi davomiyligini qisqartirishga yordam berishi mumkinligini ko‘rsatadi. Tadqiqotchilar virusli gastroenteritni davolashda probiotiklardan foydalanishni hali ham o‘rganmoqda. Xavfsizlik nuqtayi nazaridan, probiotiklar yoki boshqa har qanday komplementar yoki muqobil tibbiyot usullarini qo‘llashdan oldin shifokoringiz bilan gaplashing.
Suvsizlanish alomatlari yoki belgilari bor har qanday odam darhol shifokorga murojaat qilishi kerak. Og‘ir suvsizlanishi bor odamlarni shifokorlar shifoxonada davolashi kerak bo‘lishi mumkin.
Virusli gastroenteritning oldini olish
Virusli gastroenteritni keltirib chiqaradigan infeksiyalarni yuqtirmaslik yoki tarqatmaslik uchun bir nechta choralar ko‘rishingiz mumkin. Qo‘llaringizni sovun va suv bilan yaxshilab yuving:
- hojatxonadan keyin;
- taglik almashtirgandan keyin;
- ovqatga qo‘l tekkizish, uni tayyorlash yoki yeyishdan oldin va keyin.
Infeksiya yuqqan najas yoki qusuq tegishi mumkin bo‘lgan sirtlarni, masalan, oshxona stoli usti va yo‘rgaklash stollarini 1 gallon (taxminan 3,8 l) suvga 5–25 osh qoshiq (taxminan 75–375 ml) maishiy oqartiruvchi vosita qo‘shilgan aralashma bilan tozalashingiz mumkin. Agar kiyim yoki choyshablarga infeksiya yuqqan odamning najasi yoki qusug‘i tekkan bo‘lishi mumkin bo‘lsa, ularni yuvish vositasi bilan eng uzoq davom etadigan rejimda yuving va kir quritish mashinasida quriting. O‘zingizni infeksiyadan himoya qilish uchun ifloslangan kirlarni ushlayotganda rezina qo‘lqop kiying va keyin qo‘lingizni yuving.
Agar sizda virusli gastroenterit bo‘lsa, kasal bo‘lgan paytingizda va belgilar to‘xtaganidan keyin 2 kun davomida boshqalar uchun ovqatga qo‘l tekkizmang va ovqat tayyorlamang. Virusli gastroenterit bilan og‘rigan odamlar virusni o‘zlari qo‘l tekkizgan har qanday ovqatga o‘tkazishi mumkin, ayniqsa qo‘llarini yaxshilab yuvmasalar. Ifloslangan suv virusni hosil yig‘ib olinishidan oldin ham mahsulotlarga o‘tkazishi mumkin. Masalan, ifloslangan mevalar, sabzavotlar va ustritsalar norovirus avj olishlari bilan bog‘liq bo‘lgan. Meva va sabzavotlarni ishlatishdan oldin yuving, ustritsalar va boshqa dengiz mollyuskalarini yaxshilab pishiring.
Grippga qarshi emlash virusli gastroenteritdan himoya qilmaydi. Ba’zi odamlar virusli gastroenteritni «oshqozon grippi» deb atasa-da, gripp viruslari virusli gastroenteritni keltirib chiqarmaydi. Biroq rotavirusga qarshi vaksinalar rotavirus keltirib chiqaradigan virusli gastroenteritning oldini olishi mumkin.
Rotavirusga qarshi vaksinalar

2-rasm. Rotavirusga qarshi emlash jadvali: RotaTeq (2, 4 va 6 oyligida 3 doza) va Rotarix (2 va 4 oyligida 2 doza) AIVITA sxemasi.
AQShda rotavirus infeksiyasidan himoya qilish uchun chaqaloqlarga og‘iz orqali beriladigan ikkita vaksina ma’qullangan:
- RotaTeq: chaqaloqlar uch doza oladi — 2, 4 va 6 oyligida;
- Rotarix: chaqaloqlar bu vaksinani ikki dozada oladi — 2 va 4 oyligida.
Rotavirusga qarshi vaksina eng samarali bo‘lishi uchun chaqaloq birinchi dozani 15 haftaligigacha olishi kerak. Barcha dozalarni chaqaloq 8 oyligigacha olishi kerak.
Agar sizning chaqalog‘ingiz bo‘lsa, rotavirusga qarshi emlash haqida uning shifokori bilan gaplashing.
Bob manbasi: U.S. National Institutes of Health — «Definition & Facts for Viral Gastroenteritis (“Stomach Flu”)». Источник: National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK), «Definition & Facts for Viral Gastroenteritis (“Stomach Flu”)» — https://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/viral-gastroenteritis/definition-facts. Общественное достояние (работа правительства США). Перевод выполнен AIVITA; NIDDK, NIH и правительство США не одобряли этот перевод и не несут за него ответственности. / Manba: NIDDK, «Definition & Facts for Viral Gastroenteritis (“Stomach Flu”)». Tarjima AIVITA tomonidan qilingan; NIDDK, NIH va AQSh hukumati bu tarjimani ma’qullamagan.