Yuqumli kasalliklar: bemorlar uchun qo‘llanma

Gepatit B

Muallif: National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK)

Shifokorlar bahosi: Shifokorlar hali baho bermagan

Tarjima. Ingliz tilidan tarjima (mashina tarjimasi, shifokor tekshiruvini talab qiladi). AIVITA izohlari kursivda. Tarjimon: AIVITA.

Русская версия

ⓘ Ma’lumot shifokor maslahatini almashtirmaydi. Tashxis va davolashni faqat shifokor belgilaydi.

O'zbek shifokorining yorqin tibbiy xonada yosh bemorga sog'liq haqida ma'lumot berishi, orqasida devorga tibbiy plakatlar osib qo'yilgan

Gepatit B nima?

Gepatit B — jigarda yallig‘lanish va shikastlanish keltirib chiqaradigan virusli infeksiya. Yallig‘lanish — organizm to‘qimalari shikastlanganda yoki infeksiya tushganda yuzaga keladigan shish. Yallig‘lanish a’zolarni shikastlashi mumkin.

Viruslar organizm hujayralariga kirib oladi. Ko‘p viruslar odamdan odamga yuqishi mumkin bo‘lgan infeksiyalarni keltirib chiqaradi. Gepatit B virusi infeksiyalangan odamning qoni, urug‘ suyuqligi (sperma) yoki boshqa biologik suyuqliklari bilan aloqa orqali yuqadi.

Gepatit B dan o‘zingizni himoya qilish uchun choralar ko‘rishingiz mumkin, jumladan gepatit B ga qarshi emlanish. Agar sizda gepatit B bo‘lsa, uni boshqalarga yuqtirmaslik uchun choralar ko‘rishingiz mumkin.

Gepatit B virusi o‘tkir yoki surunkali infeksiya keltirib chiqarishi mumkin.

O‘tkir gepatit B

O‘tkir gepatit B — qisqa muddat davom etadigan infeksiya bo‘lib, so‘ngra virus organizmdan yo‘qoladi. Ba’zi odamlarda bir necha hafta davom etishi mumkin bo‘lgan belgilar bo‘ladi. Ayrim hollarda belgilar 6 oygacha saqlanadi. Agar virus yo‘qolmasa, surunkali gepatit B infeksiyasi rivojlanadi.

Gepatit B bilan kasallangan sog‘lom kattalar va 5 yoshdan katta bolalarning ko‘pchiligi tuzalib ketadi va ularda surunkali gepatit B infeksiyasi rivojlanmaydi.

Surunkali gepatit B

1-rasm. Yuqish yoshiga qarab surunkali gepatit B rivojlanish ehtimoli

1-rasm. Yuqish yoshiga qarab surunkali gepatit B rivojlanish ehtimoli AIVITA sxemasi.

Surunkali gepatit B — uzoq davom etadigan infeksiya. Agar virus sizga erta bolalikda yuqqan bo‘lsa, surunkali gepatit B rivojlanish ehtimoli yuqoriroq. Immun tizimi zaif odamlarda, masalan, OIV bilan yashaydiganlarda ham surunkali gepatit B rivojlanish ehtimoli yuqoriroq bo‘lishi mumkin.

Gepatit B yuqqan odamlar orasida surunkali infeksiya taxminan quyidagilarda rivojlanadi:

  • 1 yoshgacha bo‘lgan go‘daklarning 90 foizida;
  • 1 yoshdan 5 yoshgacha bo‘lgan bolalarning 25–50 foizida;
  • kattalarning 5 foizida.

Gepatit B qanchalik keng tarqalgan?

AQShda gepatit B infeksiyasi dunyoning ayrim boshqa qismlariga qaraganda kamroq uchraydi.

Dunyoda gepatit B

Afrika, Osiyo, Yaqin Sharq, Sharqiy Yevropa va Janubiy Amerikaning ayrim hududlarida aholining 2 foizi yoki undan ko‘prog‘ida surunkali gepatit B infeksiyasi bor. Sahroi Kabirdan janubdagi Afrika va Osiyoning ayrim hududlarida aholining 8 foizidan ko‘prog‘ida surunkali gepatit B infeksiyasi bor. Bu hududlarning ba’zilarida gepatit B bilan kasallanish darajasi hozir o‘tmishdagiga qaraganda past, ammo baribir AQShdagidan yuqori.

AQShda gepatit B

Gepatit B ga qarshi vaksina AQShda 1980-yillardan beri mavjud. 1991-yilda shifokorlar yangi tug‘ilgan chaqaloqlar va bolalarni gepatit B ga qarshi emlashni tavsiya qila boshladi. Emlanganlar soni ko‘paygani sari 1982-yildan 2015-yilgacha har yili qayd etiladigan o‘tkir gepatit B holatlari soni 88,5 foizga kamaydi.

2022-yilda AQShda o‘tkir gepatit B ning 2126 ta holati qayd etilgan. Biroq gepatit B ning ko‘p holatlari haqida xabar berilmaydi.

Tadqiqotchilarning hisob-kitobiga ko‘ra, AQSh aholisining 0,35 foizidan kamrog‘ida — taxminan 1,17 million kishida surunkali gepatit B infeksiyasi bor. Ularning aksariyati AQShdan tashqarida tug‘ilgan.

Gepatit B kimlarda ko‘proq uchraydi?

Gepatit B bilan og‘rigan onadan tug‘ilgan odamlarda gepatit B ko‘proq uchraydi: virus tug‘ruq paytida onadan bolaga yuqishi mumkin. Shu sababli gepatit B quyidagi odamlarda ko‘proq uchraydi:

  • dunyoning gepatit B keng tarqalgan qismida tug‘ilganlar;
  • AQShda tug‘ilgan, go‘dakligida gepatit B ga qarshi emlanmagan va ota-onasi gepatit B bilan kasallanganlar soni yuqori bo‘lgan hududda tug‘ilganlar.

Gepatit B quyidagi odamlarda ham ko‘proq uchraydi:

  • OIV bilan yashaydiganlar;
  • gepatit B bor odam bilan birga yashagan yoki u bilan jinsiy aloqada bo‘lganlar;
  • bir nechta jinsiy sherigi bo‘lgan yoki ilgari jinsiy yo‘l bilan yuqadigan kasallikka chalinganlar;
  • erkaklar bilan jinsiy aloqada bo‘ladigan erkaklar;
  • giyohvand moddalarni in’eksiya orqali iste’mol qiladiganlar;
  • ish joyida qon, ignalar yoki biologik suyuqliklar bilan aloqada bo‘ladiganlar;
  • gepatit C bilan og‘riganlar;
  • buyrak dializida bo‘lganlar;
  • ozodlikdan mahrum qilish joylarida (tergov hibsxonasi yoki qamoqxonada) yashaydigan yoki ishlaydiganlar.

AQShda kattalar orasida gepatit B asosan teri orqali infeksiyalangan qon bilan aloqa natijasida yuqadi. Bunday aloqa ko‘pincha giyohvand moddalarni in’eksiya qilish paytida yoki jinsiy aloqa orqali sodir bo‘ladi.

Gepatit B ga skriningdan o‘tishim kerakmi?

Skrining — belgilari bo‘lmagan odamlarni kasallikka tekshirish. Gepatit B ga skrining uchun shifokorlar qon tahlillaridan foydalanadi. Gepatit B bor ko‘p odamlarda belgilar bo‘lmaydi va ular infeksiya yuqqanini bilishmaydi. Skrining tahlillari shifokorlarga gepatit B ni aniqlash va davolashga yordam beradi, bu esa jiddiy sog‘liq muammolari rivojlanish ehtimolini kamaytiradi.

AQShda shifokorlar gepatit B ga skriningni quyidagilarga tavsiya qiladi:

  • barcha kattalarga umrida kamida bir marta, ayniqsa AQShdan tashqarida tug‘ilganlarga;
  • homilador ayollarga — har bir homiladorlikda;
  • gepatit B bor odamdan tug‘ilgan chaqaloqlarga;
  • skriningdan o‘tishni istagan har qanday odamga.

Gepatit B yuqish ehtimoli yuqoriroq bo‘lgan odamlarga shifokorlar muntazam skriningdan o‘tib turishni ham tavsiya qiladi.

Gepatit B qanday asoratlarga olib keladi?

Gepatit B jiddiy asoratlarga olib kelishi mumkin. Erta tashxis va davolash asoratlarning oldini olishga yordam beradi.

O‘tkir gepatit B asoratlari

Kamdan-kam hollarda o‘tkir gepatit B o‘tkir jigar yetishmovchiligiga — jigar to‘satdan me’yorida ishlashdan to‘xtaydigan holatga olib kelishi mumkin. O‘tkir jigar yetishmovchiligi bor odamlarga jigar transplantatsiyasi (ko‘chirib o‘tkazish) kerak bo‘lishi mumkin.

Surunkali gepatit B asoratlari

2-rasm. Gepatit B ning rivojlanishi: o'tkir shakldan asoratlargacha

2-rasm. Gepatit B ning rivojlanishi: o'tkir shakldan asoratlargacha AIVITA sxemasi.

Surunkali gepatit B quyidagilarga olib kelishi mumkin:

  • jigar sirrozi — chandiq to‘qima jigarning sog‘lom to‘qimasi o‘rnini egallab, jigarning me’yorida ishlashiga to‘sqinlik qiladigan holat. Chandiq to‘qima jigar orqali qon oqimini ham qisman to‘sib qo‘yadi. Sirroz og‘irlashgan sari jigar ishdan chiqa boshlaydi;
  • jigar yetishmovchiligi — jigar qattiq shikastlanib, me’yorida ishlashdan to‘xtaydi. Jigar yetishmovchiligi jigar kasalligining so‘nggi (terminal) bosqichi deb ham ataladi. Jigar yetishmovchiligi bor odamlarga jigar transplantatsiyasi kerak bo‘lishi mumkin;
  • jigar saratoni. Shifokoringiz jigar saratoni bor-yo‘qligini tekshirish uchun qon tahlillari va ultratovush tekshiruvi (UTT) yoki boshqa turdagi vizualizatsiya tekshiruvini taklif qilishi mumkin. Saratonni erta bosqichda aniqlash uni davolab ketish imkoniyatini oshiradi.

Gepatit B ning qayta faollashuvi (reaktivatsiyasi)

Surunkali gepatit B bor yoki ilgari gepatit B bilan og‘rigan odamlarda virus keyinchalik qayta faollashishi — reaktivatsiyalanishi mumkin. Gepatit B qayta faollashganda jigarni shikastlay boshlashi va belgilar keltirib chiqarishi mumkin. Qayta faollashgan gepatit B o‘tkir jigar yetishmovchiligiga olib kelishi mumkin.

Gepatit B qayta faollashuvi xavfi ostida bo‘lganlar:

  • immun tizimi faolligini pasaytiradigan dorilarni qabul qilayotganlar, masalan:
    • saratonni davolash uchun kimyoterapiya;
    • immun tizimi ishtirok etadigan kasalliklar, masalan, ichakning yallig‘lanish kasalliklari, revmatoid artrit va psoriazni davolash uchun buyuriladigan dorilar;
    • a’zo yoki suyak iligi transplantatsiyasi qilinganlarga buyuriladigan dorilar;
    • kortikosteroidlar — agar ular bir necha haftadan uzoqroq qabul qilinsa;
  • gepatit C ga qarshi dorilarni qabul qilayotganlar;
  • OIV infeksiyasi bilan yashaydigan va OIV ga qarshi ayrim dorilarni qabul qilishni to‘xtatganlar.

Gepatit B qayta faollashuvi xavfi bor odamlarda shifokorlar hozirgi yoki ilgari o‘tkazilgan gepatit B infeksiyasini tekshirishi mumkin. Xavf ostidagi odamlarga shifokorlar gepatit B qayta faollashuvining oldini olish va uni davolash uchun dorilar berishi mumkin.

Gepatit D

Agar sizda gepatit B bo‘lsa, sizga gepatit D ham yuqishi mumkin. Gepatit D o‘tkir yoki surunkali bo‘lishi mumkin. Gepatit D faqat gepatit B ham bor odamlarga yuqishi mumkin.

Gepatit B ning belgilari qanday?

Gepatit B yuqqan ko‘p odamlarda hech qanday belgi bo‘lmaydi.

O‘tkir gepatit B bor ayrim odamlarda virus bilan aloqadan 2–5 oy o‘tgach belgilar paydo bo‘ladi. Bu belgilar quyidagilarni o‘z ichiga olishi mumkin:

  • siydikning to‘qroq va najasning ochroq rangda bo‘lishi;
  • holsizlik, charchoq hissi;
  • isitma;
  • bo‘g‘imlarda yoki qorinda og‘riq;
  • ishtaha yo‘qolishi, ko‘ngil aynishi yoki qusish;
  • ko‘z va terining sarg‘ayishi — sariqlik.

Go‘daklar va 5 yoshgacha bo‘lgan bolalarda odatda o‘tkir gepatit B belgilari bo‘lmaydi. Kattaroq bolalar va kattalarda belgilar ko‘proq uchraydi.

Aksincha, surunkali gepatit B bor odamlarning ko‘pchiligida sirroz kabi asoratlar rivojlanmaguncha belgilar kam bo‘ladi — bu esa infeksiya yuqqanidan o‘nlab yillar o‘tib sodir bo‘lishi mumkin. Shu sababli, hatto belgilaringiz bo‘lmasa ham, gepatit B ga skriningdan o‘tish muhim. Sirrozning ayrim belgilari:

  • holsizlik, charchoq hissi;
  • terining qichishi;
  • vazn yo‘qotish;
  • ongning chalkashishi yoki fikrlashning qiyinlashishi;
  • shish — to‘piqlarning shishishi;
  • assit — qorinning shishishi (kattalashishi).

Gepatit B ga nima sabab bo‘ladi?

Gepatit B ni gepatit B virusi keltirib chiqaradi. Gepatit B virusi infeksiyalangan odamning qoni, urug‘ suyuqligi yoki boshqa biologik suyuqliklari bilan aloqa orqali yuqadi. Bunday aloqa quyidagi hollarda sodir bo‘lishi mumkin:

  • gepatit B bor onadan tug‘ilganda;
  • infeksiyalangan odam bilan himoyalanmagan jinsiy aloqada bo‘lganda;
  • infeksiyalangan odam bilan ignalar yoki giyohvand moddalarni in’eksiya qilish uchun ishlatiladigan boshqa anjomlardan birga foydalanganda;
  • infeksiyalangan odamga ishlatilgan igna tasodifan sanchilganda;
  • steril bo‘lmagan (ya’ni barcha viruslar va boshqa mikroorganizmlardan tozalanmagan) va infeksiyalangan odamga ishlatilgan asboblar bilan tatuirovka yoki pirsing qilinganda;
  • infeksiyalangan odamning qoni yoki ochiq yaralari bilan aloqada bo‘lganda;
  • infeksiyalangan odamning ustarasi, tish cho‘tkasi yoki tirnoq olgichidan foydalanganda.

Gepatit B quyidagi yo‘llar bilan yuqmaydi:

  • infeksiyalangan odam sizga qarab yo‘talganda yoki aksirganda;
  • iflos yoki tozalanmagan, qaynatilmagan suv ichganda;
  • iflos yoki yaxshi pishirilmagan ovqat yeganda;
  • infeksiyalangan odamni quchoqlaganda;
  • infeksiyalangan odam bilan qo‘l berib ko‘rishganda yoki qo‘l ushlashganda;
  • infeksiyalangan odam bilan bir qoshiq, sanchqi va boshqa oshxona anjomlaridan foydalanganda;
  • infeksiyalangan odam bilan ovqat va ichimliklarni baham ko‘rganda;
  • infeksiyalangan odamning yonida o‘tirganda.

Gepatit B bor onalar, agar tug‘ruqdan so‘ng tez orada infeksiya yuqishining oldini olish choralari ko‘rilgan bo‘lsa, chaqaloqlarini xavfsiz tarzda ko‘krak suti bilan emizishlari mumkin. Biroq ko‘krak uchlari yorilgan yoki qonayotgan bo‘lsa, emizishdan saqlanish kerak.

Gepatit B qanday aniqlanadi?

Shifokorlar gepatit B tashxisini kasallik tarixingiz va oilaviy anamnezingiz, fizikal ko‘rik va qon tahlillari asosida qo‘yadi. Agar sizda gepatit B bo‘lsa, shifokor jigaringizni tekshirish uchun qo‘shimcha tekshiruvlar o‘tkazishi mumkin.

Kasallik tarixi va oilaviy anamnez

Shifokor belgilaringiz haqida, oilangizda gepatit B yoki jigar saratoni bo‘lgan-bo‘lmagani haqida, shuningdek, gepatit B yuqish ehtimolini oshiradigan omillar haqida so‘raydi. Shifokor jigaringizni shikastlashi mumkin bo‘lgan boshqa omillar, masalan, spirtli ichimliklar iste’moli haqida ham so‘rashi mumkin.

Fizikal ko‘rik

Ko‘rik paytida shifokor jigar shikastlanishi belgilari bor-yo‘qligini tekshiradi, masalan:

  • teri yoki ko‘z rangining o‘zgarishi;
  • boldir, oyoq panjalari yoki to‘piqlarning shishishi;
  • qorinda og‘riq sezilishi yoki shish.

Qon tahlillari

Gepatit B ni aniqlash uchun shifokor bir yoki bir nechta qon tahlilini buyurishi mumkin. Tibbiyot xodimi sizdan qon namunasini oladi va uni laboratoriyaga yuboradi.

Muayyan qon tahlillari sizga gepatit B yuqqan-yuqmaganini ko‘rsatishi mumkin. Agar infeksiya yuqqan bo‘lsa, shifokor boshqa qon tahlillari yordamida quyidagilarni aniqlashi mumkin:

  • infeksiya o‘tkirmi yoki surunkalimi;
  • sizda jigar shikastlanishi ehtimoli oshganmi;
  • organizmingizdagi virus miqdori yuqorimi yoki pastmi;
  • sizga davolash kerakmi.

Qon tahlillari sizda gepatit B ga qarshi immunitet bor-yo‘qligini ham ko‘rsatishi mumkin. Immunitet bo‘lsa, sizga gepatit B yuqmaydi. Emlangan yoki ilgari o‘tkir gepatit B bilan og‘rib, tuzalgan odamlarda gepatit B ga qarshi immunitet bo‘lishi mumkin.

Qo‘shimcha tekshiruvlar

Agar sizda surunkali gepatit B bo‘lsa, shifokor jigar shikastlanishi belgilarini aniqlash, jigar qanchalik shikastlanganini bilish yoki jigar kasalligining boshqa sabablarini istisno qilish uchun muntazam tekshiruvdan o‘tib turishni tavsiya qilishi mumkin. Tekshiruvlar quyidagilarni o‘z ichiga olishi mumkin:

  • qon tahlillari;
  • elastografiya — jigarning qattiqligini o‘lchaydigan maxsus tekshiruv. Jigar qattiqligining oshishi fibroz (chandiqlanish) belgisi bo‘lishi mumkin;
  • sirrozni tekshirish uchun UTT yoki boshqa vizualizatsiya tekshiruvlari;
  • jigar biopsiyasi — shifokor igna yordamida jigaringizdan kichik to‘qima bo‘lagini oladi.

Shifokorlar odatda jigar biopsiyasidan faqat boshqa tekshiruvlar odamning jigar shikastlanishi yoki kasalligi haqida yetarli ma’lumot bermaganda foydalanadi. Sizga qaysi tekshiruvlar eng mos ekanini shifokoringiz bilan gaplashib oling.

Gepatit B qanday davolanadi?

Ko‘p hollarda shifokorlar gepatit B surunkali tus olmaguncha uni davolamaydi. Biroq surunkali gepatit B bor har bir odamga ham davolash kerak bo‘lavermaydi.

Agar qon tahlillari gepatit B jigarni shikastlayotgan bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatsa, shifokorlar virusga qarshi dorilar buyurishi mumkin. Bu dorilar jigar shikastlanishi va boshqa muammolar ehtimolini kamaytirishi mumkin.

Gepatit B ga qarshi dorilar nojo‘ya ta’sirlar keltirib chiqarishi mumkin, ammo bu juda kam uchraydi. Davolashning ehtimoliy nojo‘ya ta’sirlari haqida shifokoringiz bilan gaplashing. Agar siz gepatit B ni davolovchi virusga qarshi dorilarni qabul qilayotgan bo‘lsangiz, avval shifokor bilan maslahatlashmasdan ularni qabul qilishni to‘xtatmang.

Retsept bilan yoki retseptsiz beriladigan har qanday dorini qabul qilishdan oldin shifokor bilan maslahatlashing. Xavfsizlik nuqtai nazaridan vitaminlar kabi biologik faol qo‘shimchalarni (BFQ) qabul qilish yoki komplementar yoxud alternativ tibbiyot usullaridan foydalanishdan oldin ham shifokor bilan gaplashing. Ularning ayrimlari jigarni shikastlashi mumkin.

Gepatit B asoratlari qanday davolanadi?

Agar surunkali gepatit B jigar sirroziga olib kelgan bo‘lsa, jigar kasalliklari bo‘yicha mutaxassis shifokorga murojaat qiling. Sirroz bilan bog‘liq sog‘liq muammolarini shifokorlar dorilar bilan davolashi mumkin. Sizga kichik tibbiy muolajalar yoki jarrohlik amaliyoti ham kerak bo‘lishi mumkin. Agar sizda sirroz bo‘lsa, jigar saratoni rivojlanish ehtimoli yuqoriroq. Shifokoringiz jigar saratoni bor-yo‘qligini tekshirish uchun qon tahlillari va UTT yoki boshqa turdagi vizualizatsiya tekshiruvini buyurishi mumkin.

Agar surunkali gepatit B jigar yetishmovchiligi yoki jigar saratoniga olib kelgan bo‘lsa, sizga jigar transplantatsiyasi kerak bo‘lishi mumkin. Virusga qarshi dorilar va gepatit B ga qarshi immunoglobulin (HBIG) deb ataladigan dori yangi jigarga gepatit B yuqishining oldini olishi mumkin.

Gepatit B infeksiyasidan o‘zimni qanday himoya qilaman?

Gepatit B ga qarshi emlanish orqali o‘zingizni gepatit B dan himoya qilishingiz mumkin. Agar emlanmagan bo‘lsangiz, infeksiya yuqish ehtimolini kamaytirish uchun choralar ko‘rishingiz mumkin.

Gepatit B ga qarshi vaksina

Shifokorlar gepatit B ga qarshi vaksinani ko‘pincha 6 oy davomida uch marta in’eksiya qilib yuboradi. To‘liq himoyalanish uchun uchala dozani ham olishingiz kerak. Ayrim kattalar gepatit B ga qarshi vaksinani ikki dozada olishi mumkin.

Gepatit B ga qarshi vaksina 1980-yillardan beri mavjud. AQShda shifokorlar bu vaksinani hali emlanmagan 59 yosh va undan kichik barcha odamlarga, jumladan go‘daklar va bolalarga tavsiya qiladi. Shifokorlar, shuningdek, gepatit B yuqish ehtimoli yuqoriroq bo‘lgan, surunkali jigar kasalligi bor yoki emlanishni istagan 60 yoshdan katta odamlarga ham vaksinani tavsiya qiladi.

Gepatit B ga qarshi ayrim vaksinalar homiladorlik davrida xavfsiz.

Agar gepatit B ko‘proq tarqalgan mamlakatlarga sayohat qilmoqchi bo‘lsangiz va gepatit B ga qarshi emlanmagan bo‘lsangiz, emlanish haqida shifokoringiz bilan gaplashing. Jo‘nab ketishdan oldin barcha dozalarni — yoki imkon qadar ko‘prog‘ini — olishga harakat qiling. Hatto bitta doza ham virusdan ma’lum darajada himoya qilishi mumkin.

Infeksiya yuqish ehtimolini kamaytirish

Quyidagilar orqali gepatit B yuqish ehtimolini kamaytirishingiz mumkin:

  • ignalar yoki giyohvand moddalarni in’eksiya qilish uchun ishlatiladigan boshqa anjomlardan birgalikda foydalanmaslik;
  • boshqa odamning qoni yoki ochiq yaralariga tegishga to‘g‘ri kelsa, qo‘lqop kiyish;
  • tatuirovka yoki pirsing ustasi steril asboblardan foydalanayotganiga ishonch hosil qilish;
  • tish cho‘tkasi, ustara yoki tirnoq olgich kabi shaxsiy buyumlardan birgalikda foydalanmaslik;
  • jinsiy aloqa paytida lateks yoki poliuretan prezervativdan foydalanish.

Virus bilan aloqadan keyin infeksiyaning oldini olish

Agar gepatit B virusi bilan aloqada bo‘lgan bo‘lishingiz mumkin deb o‘ylasangiz, darhol shifokorga murojaat qiling. Odatda infeksiyaning oldini olish uchun shifokorlar gepatit B ga qarshi vaksinaning bir dozasini tavsiya qiladi. Ayrim hollarda shifokorlar infeksiyaning oldini olishga yordam berish uchun HBIG ni ham tavsiya qilishi mumkin. Vaksina dozasini va, zarur bo‘lsa, HBIG ni virus bilan aloqadan keyin tez orada, iloji bo‘lsa 24 soat ichida olishingiz kerak.

Gepatit B ni boshqalarga yuqtirmaslik uchun nima qilish kerak?

Agar sizda gepatit B bo‘lsa, infeksiyani tarqatmaslik uchun yuqoridagi choralarga amal qiling. Jinsiy sheriklaringiz gepatit B ga tekshiruvdan o‘tishi kerak. Agar ularga infeksiya yuqmagan bo‘lsa, ular gepatit B ga qarshi emlanishi lozim. Shifokoringiz, tish shifokoringiz va boshqa tibbiyot xodimlariga sizda gepatit B borligini aytib, boshqalarni himoya qilishingiz mumkin. Qon yoki qon mahsulotlari, urug‘ suyuqligi, a’zolar yoki to‘qimalar donorligi qilmang.

Yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda gepatit B ning oldini olish

Agar homilador bo‘lsangiz va sizda gepatit B bo‘lsa, infeksiyani chaqalog‘ingizga yuqtirish xavfini qanday kamaytirish haqida shifokoringiz bilan gaplashing. Homiladorlik davrida shifokor virus miqdorini tekshirib boradi. Agar virus miqdori yuqori bo‘lsa, shifokor homiladorlik davrida davolanishni tavsiya qilishi mumkin. Davolash virus miqdorini pasaytirib, gepatit B chaqaloqqa yuqish ehtimolini kamaytirishi mumkin. Sizga gepatit B ni davolash kerak-kerakmasligini aniqlash va jigar shikastlanishini tekshirish uchun shifokor sizni jigar kasalliklari bo‘yicha mutaxassisga yo‘naltirishi mumkin.

Tug‘ish vaqti kelganda, tug‘ruqni qabul qiladigan shifokor va xodimlarga sizda gepatit B borligini ayting. Tug‘ilgandan so‘ng darhol tibbiyot xodimi chaqalog‘ingizga gepatit B ga qarshi vaksina va HBIG yuborishi kerak. Vaksina va HBIG chaqalog‘ingizga infeksiya yuqish ehtimolini ancha kamaytiradi.

Gepatit B bor onalar chaqaloqlarini xavfsiz tarzda ko‘krak suti bilan emizishlari mumkin. Agar chaqaloq HBIG olgan va tug‘ilgandan keyin tez orada gepatit B ga qarshi emlana boshlagan bo‘lsa, gepatit B ning ko‘krak suti bilan emizish orqali onadan bolaga yuqishi ehtimoldan yiroq.

Gepatit B bo‘lsa, nima yeb-ichish kerak?

Agar sizda gepatit B bo‘lsa, sog‘lom ovqat va ichimliklarni tanlang. Semizlik jigarning noalkogol yog‘ kasalligi (NAFLD; u metabolik disfunksiya bilan bog‘liq steatotik jigar kasalligi — MASLD deb ham ataladi) rivojlanish ehtimolini oshirishi mumkin. NAFLD gepatit B bor odamlarda jigar shikastlanishini kuchaytirishi mumkin. Sog‘lom ovqatlanish va sog‘lom vaznni saqlash haqida shifokoringiz bilan gaplashing.

Spirtli ichimliklar ichishdan ham saqlanishingiz kerak, chunki ular jigarni yanada ko‘proq shikastlashi mumkin.


Bob manbasi: U.S. National Institutes of Health — «Hepatitis B». Источник: National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK), «Hepatitis B» — https://www.niddk.nih.gov/health-information/liver-disease/viral-hepatitis/hepatitis-b. Общественное достояние (работа правительства США). Перевод выполнен AIVITA; NIDDK, NIH и правительство США не одобряли этот перевод и не несут за него ответственности. / Manba: NIDDK, «Hepatitis B». Tarjima AIVITA tomonidan qilingan; NIDDK, NIH va AQSh hukumati bu tarjimani ma’qullamagan.

Mualliflar: National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK)

Litsenziya: Jamoat mulki

Asos: Работа федерального правительства США (17 U.S.C. §105), общественное достояние. Использован только текст; изображения, логотипы и символика оригинала не используются. / AQSh federal hukumatining asari (17 U.S.C. §105), jamoat mulki. Faqat matn ishlatilgan; asl nusxadagi rasmlar, logotiplar va ramzlar ishlatilmagan.

Материалы U.S. National Institutes of Health — общественное достояние (U.S. public domain); источник каждой главы указан в её конце. Перевод и адаптация — AIVITA.