Nevrologiya: bemorlar uchun qo‘llanma

Migren

Mualliflar: National Institute of Neurological Disorders and Stroke (NINDS), National Institute on Aging (NIA)

Shifokorlar bahosi: Shifokorlar hali baho bermagan

Tarjima. Ingliz tilidan tarjima (mashina tarjimasi, shifokor tekshiruvini talab qiladi). AIVITA izohlari kursivda. Tarjimon: AIVITA.

Русская версия

103Shoshilinch holat

Ko‘krakda kuchli og‘riq, nafas qisishi, hushdan ketish, nutq yoki harakat buzilishi kabi xavfli belgilar bo‘lsa — darhol 103 ga qo‘ng‘iroq qiling.

ⓘ Ma’lumot shifokor maslahatini almashtirmaydi. Tashxis va davolashni faqat shifokor belgilaydi.

Oq xalatdagi shifokor yorqin klinika xonasida bosh og'rig'idan aziyat chekayotgan bemor bilan suhbatlashmoqda

Migren nima?

Migren xurujlarini ko‘pincha shunchaki «migren» yoki «migrenli bosh og‘rig‘i» deb atashadi. Ushbu maqolada «migren» deganda biz murakkab alomatlar majmuiga ega surunkali kasallikni, «migren xurujlari» deganda esa shu surunkali kasallik doirasida yuzaga keladigan va ko‘pincha boshqa alomatlar bilan kechadigan qisqa muddatli bosh og‘rig‘i epizodlarini nazarda tutamiz.

Migren — shunchaki kuchli bosh og‘rig‘idan iborat bo‘lmagan kasallik. Migren alomatlari har bir odamda turlicha bo‘ladi, ammo ko‘pincha qayta-qayta takrorlanadigan bosh og‘rig‘ini o‘z ichiga oladi. Boshqa alomatlar ko‘ngil aynishi, qusish, kayfiyat o‘zgarishi va haddan tashqari charchoq bo‘lishi mumkin. Migreni bor odamlar yorug‘lik, shovqin va hidlarga ham sezgir bo‘lishi mumkin. Bu alomatlar migren xuruji paytida bir vaqtning o‘zida yoki xurujlar oralig‘ida alohida-alohida paydo bo‘lishi mumkin. Migren xurujlari bir necha soatdan bir necha kungacha davom etishi va kundalik hayotni ancha qiyinlashtirishi mumkin.

Migren xurujining eng ko‘p uchraydigan alomatlaridan biri — odatda boshning bir tomonida seziladigan o‘rtacha yoki kuchli lo‘qillovchi og‘riq. Hozirgi tadqiqotlar migren bilan bog‘liq bosh og‘rig‘i miyada nerv signallari, miya kimyoviy moddalari va qon tomirlari faoliyati buzilganda yuzaga kelishini ko‘rsatadi.

Ba’zi odamlarda migren xurujlari oldindan taxmin qilsa bo‘ladigan vaqtlarda — masalan, hayz oldidan (hayz sikli bilan bog‘liq holda) yoki zo‘riqishli haftadan keyingi dam olish kunlarida yuz beradi. Xurujlar oralig‘ida migreni bor odamlarga diqqatni jamlash ham qiyin bo‘lishi mumkin. Ularda depressiya va xavotir, charchoq, uyqu buzilishi yoki et junjikishi ham kuzatilishi mumkin.

Migrenning turli turlari bor. Ulardan biri — aurali migren. Aura alomatlari odatda ko‘rishga ta’sir qiladi — masalan, ko‘z oldida nuqtalar, zigzaglar yoki uchqunlar paydo bo‘ladi, — ammo nutqqa ham ta’sir qilishi mumkin. Aura alomatlari butun tanada sanchiq yoki chumoli yurgandek sezgini ham o‘z ichiga olishi mumkin.

Hozircha migrenni butunlay davolab bo‘lmaydi, ammo davolash alomatlarni nazorat qilishga yordam beradi.

Bir qator omillar migren xurujini qo‘zg‘atishi yoki uning yuzaga kelish xavfini oshirishi mumkin. Bu omillar har bir odamda turlicha bo‘lib, ularga quyidagilar kiradi:

  • Ob-havo yoki atrof-muhitning keskin o‘zgarishi
  • Haddan tashqari ko‘p yoki yetarli bo‘lmagan uyqu
  • O‘tkir hidlar
  • Ruhiy salomatlik va kayfiyatga ta’sir qiladigan hissiy zo‘riqish (stress)
  • Tananing jismoniy zo‘riqishi
  • Baland yoki kutilmagan tovushlar
  • Transportda ko‘ngil aynishi (chayqalish kasalligi)
  • Qonda qand miqdorining pasayishi yoki ovqatni o‘tkazib yuborish
  • Tamaki
  • Haddan tashqari ko‘p spirtli ichimlik ichish
  • Ba’zi dorilar
  • Gormonal o‘zgarishlar
  • Yorqin yoki miltillovchi yorug‘lik

Migren xurujining bosqichlari

1-rasm. Migren xurujining to'rt bosqichi: prodromdan postdromgacha.

1-rasm. Migren xurujining to'rt bosqichi: prodromdan postdromgacha. AIVITA sxemasi.

Migren xuruji quyidagi bosqichlardan iborat.

Prodrom

Prodromal bosqich — migren xurujining boshlanishi. Bu bosqich xuruj boshlanishidan bir necha soat yoki bir necha kun oldin yuz berishi mumkin. Alomatlar ma’lum bir ovqatni qattiq xohlash, sababsiz kayfiyat o‘zgarishi (masalan, kutilmaganda g‘amgin yoki aksincha juda xursand bo‘lish), to‘xtatib bo‘lmaydigan esnash, shishlar yoki odatdagidan ko‘proq siyish ehtiyojini o‘z ichiga olishi mumkin.

Aura

Migreni bor odamlarning faqat bir qismida aura bo‘ladi. Aura asosiy xurujdan taxminan 10 daqiqadan 1 soatgacha oldin paydo bo‘ladi va odatda bir soatdan ko‘p davom etmaydi. Aura alomatlariga ko‘rishning o‘zgarishi, gapirishdagi qiyinchilik, qo‘llar yoki yuzda uvishish va ongning chalkashishi kiradi. Ba’zi odamlar miltillovchi yoki yorqin chiroqlarni ko‘radi, mushaklarida zaiflik sezadi yoki kimdir ularga tegayotgandek yoki ushlab olayotgandek his qiladi.

Bosh og‘rig‘i

Migren xurujidagi bosh og‘rig‘i odatda asta-sekin boshlanib, kuchayib boradi. Bosh og‘rig‘i hech qanday oldindan belgisiz boshlanishi mumkin va odatda boshning bir tomonida seziladi. Og‘riq bilan birga keladigan boshqa keng tarqalgan alomatlarga ko‘ngil aynishi, qusish, yorug‘lik, hid va tovushga sezgirlik, ongning chalkashishi, ko‘rishning xiralashishi, kayfiyat o‘zgarishi va charchoq kiradi.

Bosh og‘rig‘i bosqichi bir necha soatdan bir necha kungacha davom etishi mumkin. Ba’zi odamlarda migren xuruji bosh og‘rig‘isiz kechadi. Bunday hollarda ko‘rish bilan bog‘liq muammolar yoki ko‘ngil aynishi, qusish yoki ich qotishi kabi boshqa alomatlar bo‘lishi mumkin.

Postdrom

Migren xurujidan keyin odamlar odatda holsizlanib qoladi yoki o‘zini chalkash his qiladi. Ularga diqqatni jamlash qiyin bo‘lishi, boshi aylanishi yoki kayfiyati o‘zgarishi mumkin. Odam o‘zini yana sog‘lom his qilgunga qadar postdromal bosqich ikki kungacha davom etishi mumkin.

Migren turlari

2-rasm. Migren tasnifi: aurasiz migren va aurali migrenning asosiy turlari.

2-rasm. Migren tasnifi: aurasiz migren va aurali migrenning asosiy turlari. AIVITA sxemasi.

Migrenning eng ko‘p uchraydigan turi — aurasiz migren. Migrenning boshqa turlariga quyidagilar kiradi.

Aurali migren

Aurali migrenning bir necha turi bor:

  • Tipik aurali migren — odamda ko‘rish o‘zgarishlari, sezgi a’zolariga ta’sir qiluvchi boshqa alomatlar (masalan, sanchiqlar) yoki nutq buzilishlari kuzatiladi. Bu alomatlar migren xurujidan keyin o‘tib ketadi.
  • Miya ustuni aurasi bilan kechadigan migren — migren xuruji paytida quyidagi alomatlardan kamida ikkitasi kuzatiladi: aylanish hissi (vertigo — bosh aylanishi), ko‘zda narsalarning ikkita bo‘lib ko‘rinishi, muvozanat yoki harakatdagi qiyinchilik, nutqning noaniqlashishi, quloqda shang‘illash, eshitishning buzilishi yoki hushdan ketish.
  • Gemiplegik migren — migrenning kam uchraydigan va og‘ir shakli. U tananing bir tomonida vaqtinchalik falajlikni keltirib chiqaradi va bu falajlik bir necha kun davom etishi mumkin. Falajlik xurujdan oldin yoki xuruj paytida yuz berishi mumkin. Alomatlarga vertigo, sanchiluvchi yoki teshib o‘tuvchi sezgi hamda ko‘rish, gapirish yoki yutishdagi qiyinchiliklar kirishi mumkin. Bu alomatlar bosh og‘rig‘idan oldin boshlanishi va odatda undan keyin tez orada to‘xtashi mumkin.
  • Retinal migren odatda bir ko‘zga ta’sir qiladi va ko‘rishning vaqtincha buzilishi yoki yo‘qolishini o‘z ichiga oladi. Bu turdagi migreni bor odamlarda, ko‘proq uchraydigan ko‘rish aurasidagi kabi, odatda bosh og‘rig‘i ham bo‘ladi.

Migrenning boshqa turlari

  • Surunkali migren — migrenli bosh og‘rig‘i uch oydan ortiq vaqt davomida oyiga kamida 15 kun kuzatiladi. Bosh og‘riqlari aura bilan ham, aurasiz ham bo‘lishi mumkin.
  • Migren statusi (status migrainosus) — migrenning kam uchraydigan, ammo jiddiy asorati bo‘lib, 3 kundan ortiq davom etadi va kuchli og‘riq hamda ko‘ngil aynishiga sabab bo‘lishi mumkin. Og‘riq va ko‘ngil aynishi shu qadar kuchli bo‘lishi mumkinki, odamni kasalxonaga yotqizish kerak bo‘ladi.
  • Migren bilan bog‘liq sindromlarga oshqozon muammolari, aylanish hissi (vertigo) yoki boshning bir tomonga qiyshayishi (ba’zan «qiyshiq bo‘yin» deb ataladi; migreni bor bolalarda kamdan-kam uchraydi) kirishi mumkin.
  • Hayz migreni hayz siklining birinchi kunida, har uch sikldan kamida ikkitasida yuz beradi. Hayz migreni bor odamlarda migren xurujlari oyning boshqa kunlarida ham (hayz bilan bog‘liq migren) yoki faqat sikl boshida bo‘lishi mumkin. Alomatlarga aurali yoki aurasiz migren, boshning bir tomonida lo‘qillovchi og‘riq, ko‘ngil aynishi, qusish hamda tovush va yorug‘likka sezgirlikning oshishi kirishi mumkin.
  • Ehtimoliy migren boshqa kasalliklar bilan bog‘liq migren xurujlarini o‘z ichiga oladi.

Migren kimlarda ko‘proq uchraydi?

Odamda migren bo‘lish-bo‘lmasligiga bir qator omillar ta’sir qiladi.

Migren bolalarda ham, kattalarda ham uchraydi. O‘z alomatlarini, masalan, yorug‘lik va shovqinga sezgirlikni tasvirlab bera olmaydigan juda kichik bolalar televizor ko‘rishdan yoki elektron qurilmalardan foydalanishdan bosh tortishi yoki o‘yinni to‘xtatib, qorong‘i xonada yotib olishi mumkin.

Hayz sikli yoki homiladorlik bilan bog‘liq gormonal o‘zgarishlar migrenning muhim qo‘zg‘atuvchilaridan biri ekanligi ko‘rinib turibdi. Ehtimol, shu sababli migren ayollarda erkaklarga qaraganda ko‘proq uchraydi.

Migren xurujlari birinchi hayz paytida yoki homiladorlik davrida boshlanishi mumkin. Ko‘pchilik ayollarda menopauzadan keyin migren xurujlari yengillashadi. Biroq tuxumdonlarni olib tashlash («jarrohlik menopauzasi») migren xurujlarini kuchaytirishi mumkin. Homiladorlikdan saqlanish vositalaridan (kontratsepsiyadan) foydalanish ham migren xurujlarining qanchalik tez-tez bo‘lishi va qanchalik og‘ir kechishini o‘zgartirishi mumkin.

Migreni bor odamlarda ruhiy salomatlik buzilishlari (masalan, depressiya va xavotir) ko‘proq uchraydi. Ularda aholining umumiy qismiga qaraganda uyqu buzilishlari ham ko‘proq kuzatiladi. Epilepsiya va bipolyar buzilish kabi ba’zi kasalliklar migreni bor odamlarda ko‘proq uchraydi.

Migren qanday tashxislanadi va davolanadi?

Migren tashxisi

Migrenga nima sabab bo‘layotganini aniqlash uchun shifokor kasallik tarixini o‘rganadi, umumiy ko‘rik va nevrologik tekshiruv o‘tkazadi. U bosh og‘riqlari haqida aniq savollar ham berishi mumkin: ular qachon boshlanadi, qancha davom etadi, qanday seziladi, nima qo‘zg‘atadi va ko‘ngil aynishi yoki ko‘rish o‘zgarishi kabi boshqa alomatlar bormi.

MRT (magnit-rezonans tomografiya) yoki KT (kompyuter tomografiyasi) kabi tasvirlash tekshiruvlari odatda migrenni tashxislash uchun qo‘llanilmaydi. Agar shifokor odamda bosh og‘rig‘i yoki migrenning boshqa alomatlarini keltirib chiqaradigan boshqa kasallik bor deb gumon qilsa, bu tekshiruvlardan birini tayinlashi mumkin.

Bosh og‘rig‘i kundaligini yuritish

Bosh og‘rig‘iga nima sabab bo‘layotganini tushunish davolashni tanlashga yordam beradi. Bosh og‘rig‘i kundaligi shifokorga bosh og‘rig‘i turini aniqroq tashxislash va eng yaxshi davolashni topishda yordam beradi. Har bir bosh og‘rig‘idan keyin quyidagilarni yozib boring:

  • Og‘riq kunning qaysi vaqtida boshlangani
  • U qanchalik kuchli bo‘lgani va qancha davom etgani
  • Yorug‘lik, hid yoki tovushga sezgirlik bo‘lgan-bo‘lmagani
  • Bosh og‘rig‘i boshlanishidan oldin nima bilan shug‘ullanganingiz
  • Qabul qilingan barcha dorilar — retsept bilan ham, retseptsiz ham
  • O‘tgan kechadagi uyquning sifati va davomiyligi
  • Alomatlar paydo bo‘lishidan oldin stress yoki kuchli hayajon bo‘lgan-bo‘lmagani
  • Ob-havo yoki kun tartibidagi o‘zgarishlar
  • Oldingi 24 soat ichida iste’mol qilingan ovqat va ichimliklar
  • Boshqa har qanday kasalliklar

Hayz ko‘radiganlar hayz kunlarini ham qayd etib borishi mumkin. Oila a’zolaridan kimda bosh og‘rig‘i bilan bog‘liq kasalliklar yoki boshqa kasalliklar bo‘lgani haqidagi yozuvlar ham foydali. Bu ma’lumotlar qonuniyatlarni aniqlashga yordam beradi, shunda shifokor va bemor birgalikda bosh og‘rig‘ini nazorat qilish rejasini tuzishi mumkin.

Migrenni davolash

Migrenni davolashdan maqsad — alomatlarni yengillashtirish va yangi xurujlarning oldini olish. Alomatlarni tezda yengillashtirish uchun quyidagilar yordam berishi mumkin:

  • Tinch, qorong‘i xonada uxlab olish yoki dam olish
  • Peshonaga salqin mato yoki muz xaltachasini qo‘yish
  • Ko‘p suyuqlik ichish, ayniqsa migren xuruji qusish bilan kechayotgan bo‘lsa

Oz miqdordagi kofein migren xurujining dastlabki bosqichlarida alomatlarni yengillashtirishga yordam berishi mumkin.

Migrenga qarshi dorilar alohida xurujlarni bartaraf etish uchun qisqa muddatli dorilarni va ularning oldini olish uchun uzoq muddat qabul qilinadigan dorilarni o‘z ichiga oladi. O‘tkir (qisqa muddatli) davolash dorilari alomatlar boshlanishi bilanoq qabul qilinadi. Ularning maqsadi — og‘riqni yengillashtirish va odamning odatiy faoliyatiga qaytishiga yordam berish.

Ba’zi odamlar migren xurujlarining oldini olish yoki ular yuz berganda yengilroq kechishi uchun har kuni uzoq muddatli migren dorilarini qabul qiladi. Migreni bor odamlarni davolaydigan shifokorlar bosh og‘rig‘iga qarshi dorilarning mumkin bo‘lgan nojo‘ya ta’sirlarini tushuntirib berishi mumkin.

Migren alomatlariga qarshi dorilar

Migreni bor ba’zi odamlarda miyadagi kimyoviy modda — serotonin darajasi pastroq bo‘ladi. Migrenni davolashda qo‘llaniladigan bir qator dorilar serotoninga ta’sir qiladi. Dorilar, shuningdek, organizmda og‘riq signallarini uzatishda ishtirok etadigan kalsitonin geni bilan bog‘liq peptid (CGRP) deb ataladigan oqsilga ham ta’sir qilishi mumkin.

Migren xurujini qisqa muddatli davolash uchun quyidagi dorilardan istalgani qo‘llanilishi mumkin:

  • Triptanlar (masalan, sumatriptan va zolmitriptan) migrenni davolashning keng tarqalgan vositasidir. Ular miyada serotonin kabi ta’sir qilib, alomatlarni yengillashtiradi.
  • Ergot alkaloidlari hosilalari (masalan, ergotamin va digidroergotamin) kengaygan qon tomirlarini toraytiradi va og‘riq bilan bog‘liq nerv signallarini susaytiradi. Ular migren xurujining dastlabki bosqichlarida qabul qilinganda eng yaxshi ta’sir qiladi.
  • Kalsitonin geni bilan bog‘liq peptid (CGRP) ga ta’sir qiluvchi dorilar (8 xil turi mavjud) CGRPni — migren og‘rig‘ida ishtirok etadigan va migren xurujlari paytida ko‘payadigan oqsilni to‘sib qo‘yadi. Ular migrenning oldini olish uchun ham, qisqa muddatli og‘riqni davolash uchun ham qo‘llanilishi mumkin.
  • Retseptsiz beriladigan dorilar (ibuprofen, aspirin (atsetilsalitsil kislotasi) yoki paratsetamol (atsetaminofen) kabi og‘riq qoldiruvchilar) yengilroq migren xurujlaridagi bosh og‘rig‘ini kamaytirishi mumkin.
  • Ko‘ngil aynishiga qarshi dorilar (masalan, xlorpromazin va metoklopramid) migren keltirib chiqargan ko‘ngil aynishini bartaraf etishi mumkin.

Oldini oluvchi dorilar

Migren xurujlari haftasiga bir marta yoki undan ko‘proq bo‘ladigan odamlarga odatda xurujlarning oldini oluvchi davolash tayinlanadi. Kamroq bo‘ladigan, ammo og‘ir migren xurujlari bor odamlarga ham shunday davolash tayinlanadi.

Migrenning oldini oluvchi har bir davolash usuli hammaga ham to‘g‘ri kelavermaydi. Mos dorini topish vaqt talab qilishi mumkin va ba’zi odamlar o‘zlariga yaxshi ta’sir qiladiganini topgunga qadar bir necha variantni sinab ko‘rishga majbur bo‘ladi.

Migrenning oldini olish quyidagi davolash usullarini o‘z ichiga olishi mumkin:

  • Tutqanoqqa qarshi dorilar (antikonvulsantlar)
  • Beta-adrenoblokatorlar va kalsiy kanallari blokatorlari (ko‘pincha arterial gipertenziyani — yuqori qon bosimini davolashda qo‘llaniladigan dorilar)
  • Ba’zi antidepressantlar
  • A tipdagi botulinik toksin (keng tarqalgan nomi — Botox®) surunkali migrenni (oyiga 15 va undan ortiq bosh og‘rig‘i kuni) uzoq muddat davolash vositasi bo‘lishi mumkin

Dorisiz davolash usullari

Dori qabul qilishdan tashqari, migrenning oldini olish va uni davolashning boshqa yo‘llari ham bor. Ba’zi odamlarga quyidagilar yordam beradi:

  • Maxsus parhezlar
  • Meditatsiya yoki bo‘shashish usullari
  • Yoga
  • Igna bilan davolash (akupunktura)
  • Og‘riq bilan kurashish yo‘llarini o‘rgatadigan psixologik terapiya

Ba’zi odamlarda kundalik odatlarni o‘zgartirish migren xurujlarini kamaytirishi yoki ularning oldini olishi mumkin. Bularga jismoniy mashqlar, xurujlarni qo‘zg‘atadigan ovqat va ichimliklardan saqlanish, muntazam ovqatlanish, yetarlicha suv ichish, ba’zi dorilarni to‘xtatish hamda har kuni bir vaqtda uxlashga yotish va uyg‘onish kiradi.

Biologik faol qo‘shimchalar migren alomatlarini yengillashtiruvchi vosita sifatida reklama qilinadi, biroq ularning ko‘pchiligi tadqiqotchilar tomonidan puxta sinovdan o‘tkazilmagan. Agar migrenga qarshi biologik faol qo‘shimchalar qabul qilishni o‘ylayotgan bo‘lsangiz, avval shifokoringiz bilan maslahatlashish muhim. Ba’zi dorilar va qo‘shimchalarning birgalikda qabul qilinishi istalmagan, hatto xavfli nojo‘ya ta’sirlarga olib kelishi mumkin.

Migreni bor ba’zi odamlar alomatlarni nazorat qilish uchun biologik qayta aloqa (biofeedback) usulidan foydalangan. Biologik qayta aloqa — odamga mushaklar tarangligi kabi tana signallarini sezish va boshqarishni o‘rgatadigan usul bo‘lib, u bosh og‘rig‘ining ayrim turlarida foydali bo‘lishi mumkin.

Migren bo‘yicha qanday yangi tadqiqotlar bor?

NINDS tarkibiga kiradigan AQSh Milliy sog‘liqni saqlash institutlari (NIH) miya va nerv tizimi, jumladan migren bo‘yicha tadqiqotlarni moliyalashtiruvchi yetakchi federal tashkilotdir. NIH ko‘plab og‘riqli holatlarni, jumladan migrenni yaxshiroq tushunish, tashxislash va davolashga qaratilgan yangi va innovatsion tadqiqotlarni qo‘llab-quvvatlaydi.

NIH tomonidan qo‘llab-quvvatlanadigan tadqiqot loyihalari migrenga oid keng ko‘lamli mavzularni qamrab oladi: migrenda ishtirok etadigan miya neyron zanjirlarini o‘rganish, xurujlarni oldindan aytib berish, mavjud davolash usullarini takomillashtirish va migrenni davolashi mumkin bo‘lgan yangi dorilarni sinash.

Migrenni o‘rganish

NIH tomonidan moliyalashtiriladigan tadqiqotchilar signal uzatish yo‘llari qanday ishlashini tushunish uchun miya neyron zanjirlari migren xurujlariga qanday ta’sir qilishini o‘rganmoqda. Bunga muayyan miya kimyoviy moddalari (neyromediatorlar), gormonlar va immun tizimining rolini o‘rganish ham kiradi.

NIH qo‘llab-quvvatlayotgan tadqiqotchilar migren xurujlarini aniqroq oldindan aytib berish yo‘llarini ham izlamoqda. Ular semizlik, depressiya va uyqu buzilishi kabi holatlar migren va uning og‘irligiga qanday ta’sir qilishini ham o‘rganmoqda. NIH qo‘llab-quvvatlagan yangi tadqiqot aura migren xurujini qanday qo‘zg‘atishini ko‘rsatib bermoqda.

NIH bosh og‘rig‘i va migren mexanizmlarini hayvonlarda o‘rganadigan bir nechta loyihani moliyalashtiradi, bu esa yangi davolash usullarini yaratishga olib kelishi mumkin. Olimlar, shuningdek, migren va boshqa bosh og‘riqlari paytida miyada nima sodir bo‘lishini tushunish uchun miyani zamonaviy usullarda tasvirlashdan foydalanmoqda.

Bu tadqiqotlarning maqsadi — migreni bor odamlarni davolashni, ularning hayot sifati va farovonligini yaxshilash.

Migrenni davolashning innovatsion usullari

NIH moliyalashtirayotgan olimlar migrenga qarshi yangi dorilar va boshqa davolash usullarini aniqlab, sinovdan o‘tkazmoqda. Ular orasida miyada stress bilan bog‘liq yo‘llardan birini to‘sib qo‘yadigan istiqbolli dorilar ham bor. NIH moliyalashtirayotgan boshqa tadqiqotchilar organizmdagi turli hujayralar — jumladan infeksiyalarga qarshi kurashadigan hujayralar va og‘riqni sezadigan hujayralar o‘rtasidagi kimyoviy aloqani o‘rganmoqda, bu migren xurujlarini davolash va oldini olishning yangi yo‘llarini ochishi mumkin.

NIH moliyalashtirayotgan tadqiqotlar migren xurujini dorisiz qanday yengillashtirish mumkinligini o‘rganmoqda. Bu tadqiqotlar, masalan, turli xil yoritishdan foydalanish va ovqatlanishdagi o‘zgarishlarga qaratilgan.

NIH qo‘llab-quvvatlayotgan boshqa tadqiqotlar bolalar uchun bo‘shashish va stressni boshqarish usullarini, odamlarga og‘riqni boshqarishda yordam beradigan terapiyalarni hamda yumshoq elektr yoki magnit signallaridan foydalanadigan jarrohliksiz miya stimulyatsiyasini o‘rganmoqda. Olimlar migren bilan bog‘liq natijalarni oldindan aytib berish va tushuntirish uchun biomarkerlarni (kasallik yoki uning rivojlanishining biologik belgilarini) ham o‘rganmoqda.

NIH qo‘llab-quvvatlagan bolalar va o‘smirlarda migrenning oldini olish tadqiqotida (CHAMP) shifokorlar migrenda tayinlaydigan ikki dori (amitriptilin va topiramat) bolalar va o‘smirlarda migren xurujlarining oldini oladimi-yo‘qmi, shuni aniqlash uchun taqqoslangan. Tadqiqot kattalarga yordam beradigan migren davolash usullari yoshlarga ham albatta yordam beravermasligini ko‘rsatdi.

Og‘riq tadqiqotlarini muvofiqlashtirish

NIH og‘riq, jumladan migren bo‘yicha tadqiqotlarni o‘z institutlari o‘rtasida hamda AQShning boshqa federal idoralari bilan muvofiqlashtiradi — xususan, og‘riqni qaramlik xavfisiz samarali davolash usullarini topishga qaratilgan NIH HEAL tashabbusi doirasida.

Klinik tadqiqotlar kasalliklar haqida ko‘proq bilish va tibbiy yordamni yaxshilash imkonini beradi; ular bemorlarga yangi davolash usullaridan foydalanish imkoniyatini ham berishi mumkin.


Bob manbasi: U.S. National Institutes of Health — «Migraine». Источник: National Institute of Neurological Disorders and Stroke (NINDS), «Migraine» — https://www.ninds.nih.gov/health-information/disorders/migraine. Общественное достояние (работа правительства США). Перевод выполнен AIVITA; NINDS, NIH и правительство США не одобряли этот перевод и не несут за него ответственности. / Manba: NINDS, «Migraine». Tarjima AIVITA tomonidan qilingan; NINDS, NIH va AQSh hukumati bu tarjimani ma’qullamagan.

Mualliflar: National Institute of Neurological Disorders and Stroke (NINDS), National Institute on Aging (NIA)

Litsenziya: Jamoat mulki

Asos: Работа федерального правительства США (17 U.S.C. §105), общественное достояние. Использован только текст; изображения, логотипы и символика оригинала не используются. / AQSh federal hukumatining asari (17 U.S.C. §105), jamoat mulki. Faqat matn ishlatilgan; asl nusxadagi rasmlar, logotiplar va ramzlar ishlatilmagan.

Материалы U.S. National Institutes of Health — общественное достояние (U.S. public domain); источник каждой главы указан в её конце. Перевод и адаптация — AIVITA.